اختلاف بیشکک و آستانه استحکام اتحادیه اوراسیا را به چالش می‌کشد

«رحمت الله عبدالله اف» معاون مدیر مرکز مطالعات افغانستان و منطقه در تاجیکستان در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری فارس در دوشنبه گفت: همگرایی جمهوری‌های شوروی سابق در چارچوب اتحادیه اقتصادی اوراسیا با موانع و مشکلاتی روبه‌رو است.

وی ادامه داد: اختلافی که طی یک ماه اخیر میان «بیشکک» و «آستانه» بروز کرد اتحادیه اقتصادی اوراسیا را مورد آزمایش جدی قرار داد زیرا قرقیزستان و قزاقستان عضو این سازمان بوده و مشکلاتی که اخیرا بین ۲ کشور در پی مبارزات انتخاباتی ریاست جمهوری پیش آمد نشان می‌دهد که همگرایی در چارچوب این سازمان با برخی معضلات مواجه می‌باشد.

عبدالله‌اف با اشاره به تیرگی روابط میان بیشکک و آستانه در پی دیدار ۱۹ سپتامبر «نورسلطان نظربایف» رئیس جمهور قزاقستان با «آموربیک بابان‌اف» یکی از نامزدهای مخالف دولت قرقیزستان در انتخابات ریاست جمهوری این کشور، تصریح کرد: این دیدار محدود به تبادل یادداشت‌های اعتراضی ۲  طرف نشد بلکه «الماس‌بیک آتامبایف» رئیس جمهور قرقیزستان در ۷ اکتبر بار دیگر قزاق‌ها را متهم به تلاش در جهت تحمیل نامزد مورد نظر خود به مردم قرقیز کرد و حتی از عملکرد نظربایف در برخی از زمینه‌های اقتصادی و اجتماعی نیز انتقاد شدید کرد.

معاون مرکز مطالعات افغانستان و منطقه با بیان اینکه آستانه در واکنش نسبت به سخنان آتامبایف به استفاده از ابزارهای اقتصادی جهت اعمال فشار به بیشکک روی آورد، اظهار داشت: ۲ روز بعد از بیانیه یاد شده، قزاقستان اقدام به تشدید کنترل مرزی کرد که بلافاصله منجر به تراکم تعداد بالایی از مسافران و خودروها در ۲ طرف مرز شد.

عبدالله اف افزود: ده‌ها شرکت تولیدی مواد غذایی قرقیزستان که فرآورده‌های خود را به طور عمده به بازار قزاقستان عرضه می‌کنند، به دلیل محدودیت‌های ایجادشده از سوی آستانه متحمل خسارات بالایی شدند و از سوی دیگر شرکت‌های قزاقی صادرکننده کالا به قرقیزستان هم با مشکلاتی مواجه شدند.

وی تصریح کرد: در نتیجه تجار و سرمایه گذاران قرقیز و قزاق با انتشار بیانیه‌ای از رهبران ۲ کشور خواستند تا اختلافات سیاسی را وارد حوزه همکاری‌های اقتصادی نکنند.

عبدالله اف ادامه داد: وزارت کشاورزی و منابع آب قرقیزستان در پی فشارهای آستانه اعلام کرد که با هدف تعمیرات و بازسازی سد «کروف» در استان «تالاس» اقدام به تخلیه کامل آب این سد خواهد کرد یعنی از این طریق بیشکک این پیام را داد که در مقابل آستانه از ابزارهای تاثیرگذاری بر وضعیت اقتصادی و اجتماعی قزاقستان برخوردار می‌باشد.

وی افزود: در حقیقت چنانچه سد مورد نظر تخلیه شود پس مناطق جنوبی قزاقستان بسیار زود مشکل کمبود آب را احساس خواهند کرد چرا که این سد دارای ظرفیت ۵۵۰ میلیون متر مکعب می‌باشد که بخش عمده آن نیاز مردم و مزارع کشاورزی نواحی مرزی قزاقستان را به آب تأمین می‌کند.

معاون مرکز مطالعات افغانستان و منطقه با بیان اینکه در لابلای تیرگی روابط میان بیشکک و آستانه پای اتحاد اقتصادی اوراسیا نیز به میان کشیده شد، تصریح کرد: یک روز قبل از برگزاری انتخابات ۱۵ اکتبر، آتامبایف با انتقاد از اقدامات قزاقستان هشدار داد که چنانچه آستانه در یکی دو روز بعد از انتخابات اقدام به لغو تشدید کنترل مرزی نکند، مبتکر برگزاری نشست اضطراری سران اتحاد اقتصادی اوراسیا خواهد شد تا به این موضوع رسیدگی شود حتی وی تأکید کرد که وجود یا عدم وجود این اتحادیه را چگونگی حل موضوع فوق مشخص خواهد کرد.

وی در ادامه گفت: بنابر اطلاعات موجود «مسکو» در این فاصله با بیشکک و آستانه رایزنی‌هایی انجام داده تا از گسترش اختلاف میان ۲ طرف جلوگیری به عمل آید و ظاهرا این رایزنی ها نتیجه هم داشته است زیرا در ۱۸ اکتبر نخست وزیران قرقیزستان و قزاقستان با هم دیدار کرده و موفق به رفع بخشی از مشکلات شدند.

عبدالله اف افزود: علاوه بر این به ریاست معاونین اول نخست وزیران ۲ کشور گروه مشترکی ایجاد شده که ظرف مدت ۵ روز کاری «نقشه راه» را تهیه خواهند کرد که پس از تائید آن، طرف‌ها متعهد به اجرای کامل توافقات خواهند شد.

وی ادامه داد: یکی از دلایل مشکلات اتحادیه اقتصادی اوراسیا این است که روسیه از ابتدا به دنبال گسترش این سازمان بوده و در مقابل قزاقستان بر عدم پذیرش عجولانه اعضای جدید تأکید می‌کرد و با ورود قرقیزستان به این سازمان برخی مشکلات بین بیشکک و آستانه بروز کرد.

عبدالله اف تصریح کرد: از جمله با وجود لغو کنترل گمرکی که عضویت در اتحادیه اقتصادی اوراسیا آن را پیش بینی می‌کند، قزاقستان برخی محدودیت‌ها برای انتقال آزاد کالا به قرقیزستان را در کشور خود ایجاد کرد و این در حالی است که انجام تغییر در تنظیم و تشریفات گمرکی فقط در حوزه اختیارات کمیسیون اقتصادی این سازمان قرار داشته و دولت‌های عضو به صورت جداگانه حق هیچ اقدامی را ندارند.

وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو در پاسخ به سوال خبرنگار فارس مبنی بر اینکه بروز مشکلات میان بیشکک و آستانه تا کجا بر گسترش همگرایی در فضای اوراسیا تأثیر خواهد گذاشت، گفت: یکی از موانع اصلی در فرآیند همگرایی کشورهای شوروی سابق این است که تهدید بر منافع ملی خود را بیش از کشورهای خارج دور مهم می‌دانند و تا زمانی که این وضعیت ادامه داشته باشد همگرایی واقعی با مشکل مواجه خواهد بود.

عبدالله اف ادامه داد: به نظر می‌رسد که برای روسیه اهمیت سیاسی و ژئوپلیتیکی این موضوع بیشتر از اهمیت اقتصادی آن است در حالی که باقی اعضا به دنبال کسب سود و نفع اقتصادی از همگرایی می‌باشند.

وی اظهار داشت: این احتمال وجود دارد که در پی از قدرت کنار رفتن رهبران برخی از کشورهای عضو نظیر نظربایف، «ولادیمیر پوتین» و «لوکاشنکو» مشکلات همگرایی در چارچوب اتحاد اقتصادی اوراسیا بیشتر خواهد شد چراکه کشورهای جدید ضمن پیوستن به این سازمان تا حدود زیادی به دنبال کسب امتیازات مالی و اقتصادی عمدتا از طرف روسیه می‌باشند.

عبدالله اف گفت: این در حالی است که روسیه نه تمایل زیاد و نه ظرفیت لازم برای چنین کاری را در اختیار ندارد و بیشتر به دنبال آن است که از طریق چنین سازمان‌هایی بتواند بر فرایندهای سیاسی و اقتصادی این فضا مدیریت کند.

معاون مرکز مطالعات افغانستان و منطقه در پایان افزود: بنابراین با توجه به بروز اختلافات میان قرقیزستان و قزاقستان و آسیب پذیری اتحادیه اقتصادی اوراسیا از ناحیه مشکلات موجود میان کشورهای منطقه، به نظر می‌رسد که حداقل در آینده نزدیک این سازمان پذیرش اعضای جدید را در دستور کار خود نخواهد داشت.

انتهای پیام/ح

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *